امروز چهارشنبه ۳۰ خرداد ۱۳۹۸

انجمن نابینایان و کم بینایان شهرستان بانه

خواندنی ها ، خبرها و رویدادهای انجمن

  • آیا می دانستید ، نابینایان و کم بینایان می توانند در کسب علم و دانش افتخار آفرین باشند؟!!

  • آیا می دانستید ، نابینایان و کم بینایان می توانند در ورزش افتخار آفرین باشند؟

  • آیا می دانید : عینک‌‌های آفتابی غیر استاندارد باعث سوزش چشم می‌شود ؟

نوشته شده توسط روابط عمومی در تاریخ ۱۱ شهر ۱۳۹۴ ، ساعت ۱۶:۴۱

 

این مطالب بخشی از پایان نامه کارشناسی ارشد مهدی فردیان می باشد که در دانشگاه تهران در رشته جامعه شناسی با عنوان مطالعه پیامدهای اجتماعی جنگ هشت ساله عراق علیه ایران در تجربه زیسته نابینایان جانباز استان کردستان نوشته شده است.

 

منابع درسی در دانشگاه

یکی از مهمترین مشکلی که همه نابینایان در ایران با آن رو به رو هستند، کمبود منابع درسی بویژه در دانشگاه است. حسنی که مدرسه در این زمینه نسبت به دانشگاه دارد آن است که منابع درسی در مدرسه مشخص و از قبل تعیین شده هستند و در اکثر موارد محتوای این دروس سالها تغییر نمی‌کند. پس این عامل نقطه قوتی است تا منابع درسی آسانتر در دسترس نابینایان قرار بگیرند. و نکته‌ای دیگر آن است که به دلیل حجم کم منابع درسی در دوران مدرسه می‌توان آن منابع را تا حد نیاز به بریل هم تبدیل کرد و این دسترسی آنها را باز آسانتر می‌کند. اما در دانشگاه به دلیل تعدد و تنوع رشته‌های دانشگاهی و به طبع منابع درسی آنها، دسترسی به منابع درسی با مشکلات زیادی همراه است. باید اذعان کرد که استفاده از خط بریل جهت خواندن منابع درسی در دانشگاه آنقدر پایین است که بهتر آن است که بگوییم اصلاً استفاده نمی‌شود. لذا تمام منابع درسی در دانشگاه به صورت گویا تهیه و استفاده می‌شوند. مؤسسه‌های زیادی در کشور خصوصی و دولتی در زمینه ضبط کتاب های گویا فعالیت دارند که مهمترین آنها عبارتند از :

  • مؤسسه توانبخشی رودکی یا ریحانه در تهران، که بیشترین منابع ضبط شده در تمام حوزه‌های علمی و غیر علمی را دارا می‌باشد.
  • مؤسسه گویا که به مؤسسه خندق هم مشهور است در تهران فعالیت می‌کند اما هم اکنون فعالیت چندانی ندارد. مؤسسه گویا بیشتر در زمینه کتاب های درسی و دانشگاهی فعالیت دارد.
  • کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران. این مؤسسه از سال ۱۳۸۹ شروع به فعالیت کرده است و در زمینه ضبط کتاب های دانشگاهی فعالیت می‌کند و مختص دانشجویان دانشگاه تهران می‌باشد.
  • کتابخانه مرکزی سنندج که در بیشتر حوزه‌ها کتاب ضبط می‌کند.
  • کتابخانه حسینیه ارشاد در تهران که در بیشتر حوزه‌ها کتاب ضبط می‌کند.
  • کتابخانه برلین که در خارج از کشور فعالیت می‌کند و در زمینه‌های گوناگون کتاب ضبط می‌کند.
  • مؤسسه امام خمینی در تهران که از طرف بنیاد جانبازان دایرگردید و در تهران فعالیت می‌کرد. این مؤسسه نیز چند سالی است که فعالیت خود را متوقف کرده است. مؤسسه امام خمینی جهت کمک به نابینایان جانباز تأسیس شده بود.

به صورت پراکنده مراکز دیگری هم وجود دارند که در زمینه ضبط کتاب فعالیت می‌کنند مانند دانشگاه اصفهان و غیره. نابینایان جانباز هم از طریق این مؤسسات کتاب های خود را ضبط می‌کنند. گاهاً نابینایان به وسیله دستگاههای ضبط صدا مطالب کلاس درس را کاملاً ضبط می‌کنند و بدین شیوه کمبود منابع درسی را تا حدودی جبران می‌کنند.

موانع در ضبط کتب گویا

همان طور که گفته شد نابینایان جهت خواندن منابع درسی و مطالعاتی به دلیل کمبود کتاب های بریل از کتاب های صوتی یا گویا استفاده می‌کنند. اما دسترسی به این منابع دارای مشکلاتی می‌باشد که در این قسمت به تشریح آنها می‌پردازیم. یکی از مشکلاتی که در ضبط منابع گویا وجود دارد و نابینایان با آن مواجه هستند، به درازا کشیدن مدت ضبط آن منابع می‌باشد.

ماهور(۲۹، ۶): «چند بار اتفاق افتاده است که منبع امتحانی که جهت ضبط فرستاده بودم مدتی بعد از اینکه امتحان برگذار شد به دست من رسیده است. »

مسئله‌ای که وجود دارد این است که اساتید دانشگاه‌ها جهت به روز بودن مطالب برای دانشجویان از منابع جدید و موجود استفاده می‌کنند. چنان که در بعضی از مواقع منابع به صورت ترمی به روز خواهند شد.

ماهور( ۲۹، ۶): «چون رشته کارشناسی من ارتباطات اجتماعی بود اساتید در دانشگاه تهران از منابع کاملاً به روزی جهت تدریس استفاده می‌کردند. در حالی که آن منابع هیچکدام ضبط نشده بودند و به همین خاطر بنده مجبور شدم برای کارشناسی ارشد در رشته جامعه‌شناسی ادامه تحصیل دهم. »

رشته‌های دانشگاهی که نابینایان بسیاری در آنها تحصیل کرده‌اند، از لحاظ منبع درسی ضبط شده غنی تر از رشته‌های دیگر هستند. مانند رشته‌هایی نظیر، علوم تربیتی، روانشناسی و الهیات. علت اینکه در ضبط کتب گویا چنین مشکلی وجود دارد، آن است که قانونی مصوب در این زمینه وجود ندارد. لذا تمام مؤسسات ضبط کتاب که در کشور فعال هستند به صورت خودجوش و از طرف نابینایان و با کمک ارگان های دولتی مانند بهزیستی پایه گذاری شده‌اند. در زمینه مطالعه با کتاب های گویا مشکلات دیگری نیز وجود دارد که مختصراً به مهمترین آنها اشاره خواهیم کرد. این مشکلات بیشتر به نحوه کیفیت ضبط کتاب‌ها بر می‌گردد. کیفیت ضبط کتاب های گویا را می‌توان به ۳ قسمت دسته بندی کرد.

  • استفاده از تکنیک های ضبط از قبیل
    • اعلام شماره صفحات

۲-۱- مناسب بودن میزان سرعت در خواندن متن

۳-۱- پایین آوردن صدا هنگام خواندن متونی که داخل پرانتزها قرار دارند

۴-۱- ترک بندی متن بر اساس فهرست اصلی متن.

۵-۱- خواندن نام نویسنده، نام مترجم در صورتی که متن ترجمه شده باشد، نوع انتشارات، شماره چاپ.

۶-۱- خواندن فهرست کتاب.

۷-۱-خواندن مطالب روی جلد کتاب.

۲-صدا و نحوه خواندن متن توسط گوینده متن.

۳-کیفیت دستگاهی که متن با آن ضبط می‌شود.

ایجاد مشکل در سه موردی که به آنها اشاره کردیم، هر کدام به نحوی ضبط کتاب های گویا را تحت تأثیر خود قرار می‌دهند.

مانع در ارجاع دهی با استفاده از منابع گویا

یکی از مشکلات استفاده کردن از منابع گویا اعلام نشدن شماره صفحات کتاب یا هر منبع دیگری است. در بعضی از کشورها با استفاده از فرمت دیزی(daisy) توانسته‌اند این مشکل را برطرف سازند. قابلیت فرمت دیزی آن است که می‌توان با استفاده از آن صدا و نوشته را هم زمان با هم استفاده و حتی جستجو کرد. مثلاً قسمتی از صدا که متن را خوانده است انتخاب می‌کنیم و دکمه جستجو را فعال می‌کنیم. در این حالت شماره صفحه و پاراگراف، فصلی که متن در آن قرار دارد و تمام مشخصات متن را می‌توان دریافت کرد و حتی با جستجو متن نوشتاری هم می‌توان به متن صوتی آن دسترسی پیدا کرد. متأسفانه این فرمت نمی‌تواند زبان فارسی را پوشش دهد چون در این زمینه تا کنون اقدامی جهت ساختن فایل های دیزی صورت نگرفته است. مشکلات کتاب های گویا زمانی حادتر می‌شوند که خواندن کتاب صرفاً جهت مطالعه صورت نگیرد بلکه هدف از آن ارجاع دادن جهت مقاله نویسی یا هر مطلب علمی دیگر باشد. در این حالت اگر در ضبط کتاب مشکل وجود داشته باشد، تنها راه حل آن استفاده از متن بینایی یا نوشتاری کتاب است که حل این مشکل نیز مستلزم آن است که شخصی کتاب را برای فرد نابینا بخواند. یکی دیگر از مشکلات ارجاع دهی با استفاده از کتب گویا، املای دقیق کلمات است. گویندگان در بعضی اوقات کلمات را به صورت محاوره‌ای می‌خوانند یا کلمه را به درستی تلفظ نمی‌کنند. این مشکل برای تلفظ کلمات انگلیسی بسیار حاد تر است.

نگارنده«این جانب برای بیشتر ارجاعات پژوهش حاضر مجبور شده‌ام از کتاب های بینایی استفاده کنم. در حالی که بیشتر کتاب‌ها را به صورت صوتی در اختیار داشته ام. »

بفرین(۵۲، ۱۸): «یکی از مشکلات رفرنس دادن با استفاده از کتب گویا آن است که شماره صفحاتی که متن مورد نظر در آن قرار دارد مشخص نیست. »

ماردین(۲۸، ۱۲): «تا کنون چند بار به مؤسسات ضبط کتاب های گویا گفته‌ام که هنگام خواندن متن شماره صفحات را هر بار که تغییر می‌کند اعلام کنید اما تا الان این مشکل حل نشده است. »

یاسا و ماهور در این زمینه به نکته‌ای اشاره می‌کنند که قابل توجه می‌باشد. ایشان بیان می‌کنند که: «اگر ما بخواهیم کتابی را که سریعتر به آن نیاز داریم ضبط کنیم، باید کتاب را به یکی از گوینده‌ها که با ضبط کتاب صوتی آشنا است بدهیم که پیدا کردن گوینده‌ای خوب و زبده خود دردسر دیگری است. اما از آنجا که مؤسسات جهت ضبط کتب گویا به گویندگان هزینه می‌دهند، ما نیز باید آن هزینه را پرداخت کنیم. اما مسئله در پرداخت هزینه ضبط نیست بلکه مسئله بالا بودن هزینه آن است. مثلاً، یک کتاب ۲۰۰ صفحه‌ای در خوشبینانه ترین حالتش با صفحه‌ای ۱۰۰ تومان ضبط می‌شود یعنی ۲۰ هزار تومان. ولی هزینه خرید خود کتاب شاید به ۵ هزار تومان هم نرسد و این هزینه زیادی است که ما جهت ضبط هر کتاب باید متقبل شویم. پس ما در بسیاری از اوقات که هزینه ضبط کتاب بالا می‌رود، مجبور هستیم آن را به مؤسسات ضبط بدهیم که هر وقت بخواهند ضبط کنند. این است که بعضی اوقات با تمام استرس ناشی از قبول نشدن در امتحان، باید بی خیال منبع مورد نظر بشویم. »

در نتیجه می‌توان گفت، نبود استاندارد در ضبط کتاب های گویا باعث شده است هر مؤسسه و نهادی که اقدام به ضبط کتاب می‌کند با توجه به سلایق و اختیارات خود این مهم را انجام می‌دهد. اگر در این زمینه اقدامی در جهت استاندارد کردن ضبط کتب گویا انجام گیرد بیشتر مشکلات ضبط این کتب‌ها رفع خواهد شد.

امتحانات تحصیلی در دانشگاه

امتحانات دانشجویان نابینا همانند دانشجویان دیگر در یک زمان و از یک متن واحد گرفته می‌شود. اما مکان، مدت زمان پاسخ گویی و نحوه پاسخ دادن امتحانات ایشان با دانشجویان دیگر متفاوت است.. امتحانات به وسیله منشی پاسخ داده می‌شود.

(منشی فردی است که آموزش دانشکده وی را جهت گرفتن امتحان از دانشجوی نابینا یا افرادی که در نوشتن مشکل دارند تعیین می‌کند) منشی سوالات را برای فرد نابینا می‌خواند و ایشان هم پاسخ‌ها را بیان می‌کنند و منشی آن را می‌نویسد.

برای پاسخ دادن به آزمون‌ها علاوه بر زمان واقعی آزمون، یک سوم زمان واقعی آن به دانشجویان و دانش آموزان نابینا داده می‌شود.

۱-۴-۹-۲-۲- محدودیت های نابینایان جانباز در پاسخ دادن به امتحانات در دانشگاه.

پاسخ دادن به امتحانات با استفاده از منشی مشکلاتی را برای نابینایان جانباز به وجود آورده است که در زیر به آنها اشاره خواهیم کرد.

دوری از متن

در وضعیتی که شخص نابینا نتواند به دل خواه خود پاسخ سوال را بررسی کند، تمرکز کافی را نسبت به متن از دست می‌دهد.. هر چند منشی بتواند به خوبی متن را بخواند، اما تمرکزی که فرد هنگام نوشتن می‌تواند روی متن خود داشته باشد را نمی‌تواند جبران کند.

ماهور(۲۹، ۶): «چند بار که دلیل پایین بودن نمره درسی را از اساتید جویا شدم پاسخ آن بوده که قسمتی از سوال را جواب نداده‌ام در حالی که بنده روی آن سوال اشراف کامل داشته ام. این به دلیل آن بود که در جلسه امتحان نمی‌توانستم متن را به دلخواه خود بررسی کنم. »

نا مناسب بودن مکان امتحان.

مکان امتحانات برای نابینایان نیز مشکل ساز است. فردی که امتحان می‌دهد جهت تمرکز به سکوت احتیاج دارد. اما چون نابینایان بیشتر در آموزش دانشکده امتحان می‌دهند تا مراقب داشته باشند، به این دلیل همیشه فضای امتحان شلوغ و پر سر و صدا است و این خود تمرکز کافی را از فرد نابینا می‌گیرد(این وضعیت تا حدودی در دوران امتحانات مدرسه نیز وجود دارد. )

یاسا(۲۶، ۶): «بارها که جواب سوال را مرتب کرده‌ام تا منشی آن را بنویسد چون در آن لحظه دانشجویی یا استادی وارد آموزش می‌شد تمام پاسخ از یادم می‌رفت. »

نا مناسب بودن حوزه‌های کنکور برای نابینایان

نا مناسب بودن مکان آزمونها تنها به مدرسه و دانشگاه مربوط نمی‌شود بلکه این مسئله در بعضی از حوزه‌های کنکور سراسری که ویژه نابینایان است چشم گیرتر می‌باشد. به عنوان مثال در دانشگاه توانبخشی که کلیه آزمون های کنکور برای نابینایان شهر تهران در آنجا برگزار می‌شود، وضعیت بسیار بحرانی است. در این دانشگاه در کلاسی با فضای حد اکثر ۳۰ متر تعداد ۶ الی ۷ نفر و گاهی نیز بیشتر با همین تعداد منشی، در سر جلسه کنکور حاضر می‌شوند.

زانا(۳۱، ۹): «سر و صدا در این آزمون‌ها به حدی زیاد است که داشتن تمرکز امری محال است. »

ماهور(۲۹، ۶): «من که به سؤالات جامعه‌شناسی پاسخ می‌دادم، از هر سو سؤالاتی از رشته‌های دیگر مانند حقوق، روانشناسی، الهیات و غیره می‌شنیدم که باعث می‌شد سؤال مربوط به خودم را نیز فراموش کنم. »

یاسا(۲۶، ۶): «سر و صدا در جلسه کنکور آن قدر بالا بود که منشی به من می‌گفت که به بقیه تذکر بدهم ساکت باشند چون وی حتی نمی‌توانست صورت سؤال را برایم بخواند. »

این در حالی است که این حوزه ویژه آزمون های کنکور نابینایان می‌باشد. نکته‌ای که باید لحاظ شود این است که تعداد نابینایان در کنکور های سراسری کارشناسی که به بالا ترین حد خود می‌رسد نیز رقم بالایی نیست و می‌توان تعداد آزمون دهندگان را در هر کلاس حتی به یک نفر هم کاهش داد اما این مشکل کماکان دامن گیر نابینایان و حتی کم بینایان می‌باشد. در تأیید این امر می‌توان آمار داوطلبان کنکور سراسری سال ۹۱ را از نظر گذراند.

طبق آماری که توسط توکلی، مشاور عالی سازمان سنجش آموزش کشور، اعلام گردیده است، در کنکور سراسری سال ۱۳۹۱ فقط ۶۱۴ داوطلب نابینا و کم بینا شرکت کرده‌اند.

در نتیجه باید گفت که نا مناسب بودن مکان آزمون برای دانشجویان و حتی دانش آموزان نابینا مشکل بسیار مهمی است که کیفیت تحصیلی ایشان را به شدت تحت تأثیر خود قرار می‌دهد.

اما تجربه‌ای که ماردین کسب کرده متفاوت با بقیه مصاحبه شوندگان بوده است.

ماردین(۲۸، ۱۲): «زمانی که از دانشگاه شاهد به دانشگاه شهید بهشتی انتقالی می‌گیرم، متوجه می‌شوم که چه امکاناتی برای یک فرد نابینا وجود دارد آنجا برای امتحانات هم منشی نداشتم در حالی که در دانشگاه شهید بهشتی این طور نبود. »

حذف منشی

شاید یکی از راه حل های مناسب جهت حل مشکلات پاسخ دادن به امتحانات برای نابینایان ، استفاده کردن از کامپیوتر جهت تایپ پاسخ سؤالات توسط شخص امتحان دهنده باشد. در این حالت دانشجو و حتی دانش آموز می‌تواند با استفاده از نرم افزار های متن خوان و تایپ در زبان پارسی، مانند نرم افزار پارس آوا که رایجترین آن در این زمینه میباشد ، پاسخ امتحان خود را بدون استفاده از منشی به راحتی بنویسند. با استفاده از این روش می‌توان متن سؤالات امتحان را نیز به صورت فایل ورد(Word file )در اختیار فرد نابینا قرار داد. اگر آموزش دانشکده نرم افزار مورد نظر را بر روی سیستم(Laptop or desktop ) نصب کند، حتی نابینایان می‌توانند همراه دانشجویان دیگر در کلاس و در محیطی آرام امتحانات خود را پاسخ دهند. فرد نابینا با استفاده ازhedphone می‌تواند به راحتی و بدون صدا متن خود را تایپ کند.

امتحانات شفاهی

در بسیاری از مواقع امتحانات برای افراد نابینا با مشکل همراه بوده است. چه زمانی که منشی امتحان را می‌نویسد(چنان که در بالا به آن اشاره کردیم) و چه زمانی که امتحان به صورت شفاهی از فرد نابینا گرفته می‌شود. زیرا در این حالت هم فرد نابینا تمرکز لازم را نمی‌تواند داشته باشد و زمان این امتحانات کم و فشرده است.

شاهو(۳۶، ۱۸): «کم اتفاق می‌افتد فرد نابینا نمره واقعی خود را از امتحان شفاهی دریافت کند. پایین بودن نمرات برای من امری عادی شده است. »

واقعیتی مخدوش

چنانکه ماهور می‌گوید، نمره‌های کسب شده توسط نابینایان در بسیاری از موارد برای مردم و حتی دانشجویان نیز با ابهام رو به رو است. ماهور توضیح می‌دهد که «زمانی که فرد نابینا نمره پایین کسب می‌کند مردم آن را به حساب نابینایی او می‌گذارند. زمانی هم که نمره امتحان بالا باشد تصور می‌کنند این نمره واقعی نیست و استاد یا معلم از روی ترحم به او نمره داده است. وی اضافه می‌کند که بارها چنین حرف‌هایی را از دوستان و آشنایان و حتی افرادی که با آنها ارتباط چندانی نداشته‌ام شنیده ام. »

\

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *